Blog

BESLENME NEDİR?

Beslenme nedir?

Besinlerin, hayatı devam ettirebilmek maksadıyla ağız yolu ile vücuda alınmalarıdır. Kısacası; sağlık ile yiyeceklerin ilişkisidir.  Beslenme yeterli- dengeli , yetersiz ve aşırı beslenme olarak 3 grupta incelenir.

Yeterli-Dengeli Beslenme nedir?

Sağlığı korumak, geliştirmek ve yaşam kalitesini yükseltmek için vücudun gereksinimi olan besin öğelerini yeterli miktarlarda ve uygun zamanlarda almak için bilinçli yapılması gereken bir davranıştır.

Yetersiz Beslenme Nedir?

Sağlığı korumak, geliştirmek ve yaşam kalitesini yükseltmek için vücudun gereksinimi olan besin öğelerinin yetersiz tüketilmesidir.

Aşırı Beslenme Nedir?

Sağlığı korumak, geliştirmek ve yaşam kalitesini yükseltmek için vücudun gereksinimi olan besin öğelerinden çok daha fazlasının tüketilmesidir.

Yetersiz Beslenme , Yeterli-Dengeli Beslenme Ve Aşırı Beslenmenin Vücut Ağırlığı Açısından Sonuçları Nelerdir?

Yetersiz beslenme sonucunda düşük beden ağırlığı malnütrisyon, yeterli-dengeli beslenme sonucunda  ideal vücut ağirliği ve aşırı beslenme sonucunda ise obezite gözlemlenmektedir.

Obezite Nedir?

Obezite Latince “obesus” sözcüğünden türetilmiştir. Şişman karşılığı olarak kullanılan“obesus”, “iyi beslenmiş” anlamına gelir. Türkçe’de şişman sözcüğü “kabarıklık”, “ur”anlamına gelen “şiş” kökünden türetilmiştir.

Obezite gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde sıklıkla görülen genetik, çevresel ve psikolojik etkileşimi olan kronik bir hastalıktır. Yağsız vücut kitlesine oranla vücut yağ kitlesinin artması sonucunda boya ve yaşa göre kilonun normal sınırın üzerine çıkması şeklinde tanımlanmaktadır. Obezitenin değerlendirilmesinde kilonun tek kriter olmadığı mutlaka boya ve yaşa özel değerlendirilme yapılması gerektiği unutulmamalıdır. Obezitenin değerlendirilmesinde yetişkinler için en basit ve geçerli yöntem BKI (beden kütle indeksi)’dir. BKI vücut ağırlığının (kg ) boyun karesine (m2) bölünmesi ile elde edilir. Bulunan değer WHO(Dünya Sağlık Örgütü) tarafından belirtilen BKI değerleri ve kilo sınıflaması çartına göre değerlendirilir. Bu çarta göre eğer bulunan BKI değeri 18.5’un altında ise; kişi zayıf olarak değerlendirilir ve bu durum malnutrisyon, yeme davranış bozukluğu ve/veya diğer sağlık problemi belirtisi olabilir. Buna ek olarak; BMI değeri 18,5-25 arasında ise; kişi normal kiloya sahip; 25- 30 arası hafif şişman 30ve 35 arası 1. Derece şişman 35-40 arası 2. Derece şişman 40 ve üzeri ise 3. Derece şişman olarak sınıflandırılmaktadır. Obezitenin değerlendirilmesinde bebek ve 16 yaş altı çocuklar için en basit ve geçerli yöntem ise persentillere (Persentil; aynı popülasyondaki bulunan aynı ölçüye sahip olan bireylerin yüzde birlik dilimidir.) göre değerlendirilme yapılmasıdır. Çünkü bir çocuğun normal büyüme gelişmeyi tamamlayıp tamamlayamadığı ancak kendi cinsiyeti ve yaşındaki-ayındaki diğer çocuklarla karşılaştırılarak tespit edilir. Örneğin; 9 aylık bir bebeğin yaşıtlarına göre kilosu 75. Persentilde ise; bu durum bebeğin kilosunun 9 aylık aynı cinsiyetteki bebeklerin kilosunun %75’inden daha ağır %25’inden ise daha hafif şeklinde değerlendirilir. Yetişkinlikte şişmanlık yağ hücre hacminin normal kilodaki kişilere göre artması ( hipertrofi) şeklinde kendisini gösterirken; çocukluk çağı şişmanlıkta yağ hücre sayısı artışı(hiperplazi) ile kendini göstermektedir. Artan yağ hücre sayısı hayat boyu azalmamakta ve hayat boyu kişinin kilo alamaya eğilimin fazla olması ile sonuçlanmaktadır. Bu nedenle ilk 6 ay sadece anne sütü ile beslenmeyi takip eden tamamlayıcı besin başlangıcından itibaren sağlıklı beslenme kurallarına uyulması ile ömür boyu sağlıklı vücut ağırlığı ve sağlıklı vücut kompozisyonu sürdürülmesi amaçlanmalıdır.

Obezitenin Prevelansı Ne Kadardır?

2000 yılında 1.1 milyar kişi fazla kilolu 300 milyon kişi ise obezdi, bu oran 2008 yılında 1.4 milyar kişi fazla kilolu ve  400 milyon kişi obez şeklinde değişirken 2015 bu oran 2.3 milyar fazla kilolu ve 700 milyon obez şeklinde hızla artan bir ivme göstermektedir.

Obezite eğilimi özellikle çocuklar ve adölasanlarda alarm verici düzeydedir. Çocukluk çağı obezitesindeki yıllık artış giderek büyümektedir. Bugün gelinen noktada çocukluk çağı obezitesi prevelansının 1970’lerdeki değerlerden 10 kat fazla olduğu bildirilmektedir. 

Obezitenin Nedenleri Nelerdir?

Yaş: Yaş ilerledikçe obezite riski artmaktadır.

Cinsiyet : Kadınlarda erkeklere oranlara artmış obezite riski dikkati çekmektedir.

Genetik etmenler: %25-30 rol oynamaktadır. Anne babanın kilolu olması ile çocuğun kilolu olması arasında sıkı bir ilişki bulunmaktadır.

Sosyal – ekonomik sorunlar: Gelişmiş ülkelerde ve sosyoekonomik düzeyi yüksek toplumlarda obezite riski daha fazladır. Apartman yaşamı, kent yaşamında olumsuz çevre koşulları gibi sosyal sorunlarda obezite riskini artırmaktadır.

Fiziksel aktivite azlığı: Gelişen teknoloji ile çocukların televizyon ve bilgisayara olan eğilimlerinin artması, yeşil alanlardan yoksun apartman yaşamı, çocuk oyun alanı açısından kentsel alanlardaki yoksunluk, merdiven kullanmama , toplu- bireysel araç kullanımı vb. nedenlerle çocukların hareketsiz yaşama eğilimleri her geçen gün artmaktadır.

Aile faktörü: Parçalanmış aileler, yaşlı anne- baba, tek çocuk, aile içi geçimsizlik gibi birçok faktör obezite riskini artırmaktadır.

Beslenme etmeni: Tamamlayıcı beslenmede doğru besin seçimi, damak tadı, yaşam tarzı, reklamlar, fast food beslenmeye yatkınlık.

Hormonal ve metabolik etmenler.

Sık sık düşük kalorili yanlış diyet uygulama.

Metabolik ve hormanal dengesizlikler

Diyet hakkında yetersiz eğitim ve bilgi düzeyi

Awesome Image

ZEYNEP SAĞLAM ERYILMAZ

Beslenme ve Diyet Uzmanı